Retko koja knjiga sećanja pretočena u privatnu istoriju jedne zemlje i jedne porodice uspe da se jednako vešto obrati tzv. opštoj čitalačkoj publici kao i onoj stručnoj, ali i da bude kao stvorena za tinejdžere. Baš to je uspelo Lei Ipi, profesorki političke teorije na Londonskoj školi ekonomije (London School of Economics), poreklom iz Albanije, koja je detinjstvo, sve do kraja srednje škole, provela u Draču pred kraj socijalizma i u vreme postsocijalizma. Porodica joj je na različite, nekad i direktne, načine bila povezana s politikom. Pradeda joj je bio i premijer Albanije 20-ih godina 20. veka. Pisanje o odrastanju uz kult živog i neživog Envera Hodže portret je najzatvorenije države „na kraju“ Evrope, ali i građanskog dostojanstva koje opstaje i u nemogućim uslovima.
Malo je nefikcionalnih dela koja dožive uspeh kao da su ispovedni romani, što je slučaj sa Slobodnom.
Knjiga je 2022. godine dobila nagradu Ondače, Kraljevskog književnog društva, nagradu Slajtli Fokst, za najbolje prvo biografsko delo, bila je u najužem izboru za nagrade „Kosta“, „Bejli Giford“ i „Gordon Birn“. Knjigom godine Slobodnu su proglasili Njujorker, Vašington post, Gardijan, Dejli mejl, Spektejtor, Fajnenšel tajms, Tajmsov Književni dodatak, Forin afers, Sandej tajms, a postala je i bestseler nemačkog Cajta... Britanski časopis Prospekt uvrstio je Leu Ipi među deset vrhunskih svetskih mislilaca. Radovi su joj objavljeni na tridesetak jezika.
„Prekrasno duhovita i potresna… priča o porodičnim tajnama i političkom buđenju usred urušavajućeg režima.“
Luk Harding, Observer
„Novo klasično delo koje izbija iz opšte tišine o Albaniji koje nam donosi ljudske istine o politici u poslednjih sto godina… Književni trijumf.“
Ejmi Vilenc
Lea Ipi, rođena 1979. u Draču (Durrës) u Albaniji, univerzitetski profesor, predaje političku teoriju na Londonskoj školi ekonomije (London School of Economics). Članica je Britanske akademije, stalna je članica Berlinskog instituta za napredne studije (Wissenschaftskolleg zu Berlin) i počasna profesorka filozofije na Australijskom nacionalnom univerzitetu (Australian National University). Studirala je filozofiju i književnost na rimskom univerzitetu Sapijenca, a doktorirala na Evropskom univerzitetskom institutu (EUI) u Firenci.Bila je postdoktorski istraživač na Oksfordskom univerzitetu, a gostovala je institucijama širom sveta.
Polje njenog naučnog interesovanja obuhvata normativnu političku teoriju, političku misao prosvetiteljstva (Kant), bavi se marksizmom, kritičkom teorijom, nacionalizmom, intelektualnom istorijom Balkana (posebno Albanije).
Objavila je brojne radove u oblasti političke teorije, među kojima se izdvajaju: Global Justice & Avant-Garde Political Agency, 2012. Kant and Colonialism, Historical and Critical Perspectives; 2014, The Meaning of Partisanship, 2016, The Architectonic of Reason: Purposiveness and Systematic Unity in Kant’s Critique of Pure Reason, 2021.
Godine 2021. objavila je knjigu sećanja Slobodna: Odrastanje na kraju istorije - svojevrsnu istoriju Albanije kroz ličnu i porodičnu prizmu autorke, koja je detinjstvo provela u Draču u vremenu pred kraj socijalizma. Porodica joj je na različite, nekad i direktne, načine bila povezana s politikom. Pradeda joj je bio i premijer Albanije 20-ih godina 20. veka.
Knjiga je 2024. godine dobila Rajdenhaurovu nagradu, koja se dodeljuje za izuzetno delo od društvenog značaja, dok je 2022. godine dobila nagrade Ondači Kraljevskog književnog društva, nagradu Slajtli fokst, za najbolje prvo biografsko delo, bila je u najužem izboru za nagrade Kosta, Bejli Giford i Gordon Birn. Knjigom godine Slobodnu su proglasili Njujorker, Vašington post, Fajnenšel tajms, Tajmsov Književni dodatak, Forin afers, Sandej tajms...
Knjigu Poniženost: Život iznova zamišljen objavila je 2025. godine. Kroz istoriju svoje porodice, Ipi istražuje odnos između ličnog i istorijskog sećanja, dostojanstva, istine i političkog nasilja. Knjiga je ušla u uži izbor za knjigu godine 2026. lanca britanskih knjižara Blekvel, kao i na dugu listu za Žensku nagradu za publicistiku (Women's Prize for Non-Fiction). Za svoj rad na temama slobode i demokratije u vremenima autoritarnih izazova Lea Ipi je 2026. godine dobila nagradu Hana Arent.
Španski El Pais 2023. godine uvrstio je Leu Ipi među šest vrhunskih svetskih mislilaca. Radovi su joj prevedeni na više od trideset pet jezika.
